|
GJITHĖSIA DHE KUR'ANI
A nuk e dinė (shohin) ata tė cilėt nuk besojnė
se qiejt dhe toka ishin tė ngjitura (njė tėrėsi), e
Ne i ndamė ato tė dyja dhe nga uji kemi krijuar ēdo
gjė tė gjallė, vallė a nuk besojnė?! (El Enbija
)
Me zhvillimin e hovshėm tė disiplinave shkencore e
posaēėrisht asaj tė astronomisė, njeriu me ndihmėn
e aparaturave, teleobjektivėve dhe elektronikės
moderne kompjuterike, depėrtoi thellė nė zbulimin dhe
njohjen e shumė fshehtėsive dhe misterieve tė
gjithėsisė, tė cilat nė njė tė kaluar jo fort tė
largėt ishin vetėm ėndrra, dėshira dhe iluzione tė
parealizueshme.
Studimi i hapėsirės kosmike ishte dhe mbeti njėra
ndėr preokupimet kryesore tė njerėzimit.
Fatmirėsisht, sot kemi arritur tė studiojmė deri-diku
Tokėn, Sistemin Diellor, dhe me anė tė teleskopėve
tė fuqishėm tė depėrtojmė edhe nėpėr mjegullat e
dendura interplanetare tė galaktikave tė ndryshme.
Sondat (anijet) kozmike tė tipit Viking, Pioneer,
Voyager, etj, madje kanė filluar udhėtimet e
tyre tė largėta nėpėr hapėsirėn kozmike. Bile, nė
sondėn Voyager gjendet edhe njė disk nga platina
e pastėr me mesazh tė qartė pėr ndonjė
intelegjencė tjetėr, nėse ekziston diku, se kėtu te
Ne nė Tokė ka jetė, gjallėri dhe intelegjencė e
civilizim tė zhvilluar.[1]
Mjafton ta hedhim vetėm njė shikim lartė nesh, nė
kupėn qiellore, dhe do tė mbetemi tė mahnitur e tė
magjepsur me bukurinė dhe harmoninė e
miliarda-miliarda yjeve, planeteve dhe galaktikave, tė
cilat janė larg nesh me miliona-miliona vjet dritė.
Patjetėr, njeriut nė kėto momente, mijėra mendime
i sillen nėpėr kokė:
- Vallė a jemi tė vetmuar nė kėtė gjithėsi tė
pafund?!
- Ku gjendet Toka nė kėtė oqean tė pafund kozmik?!
- A mund tė ketė krijesa tjera pos nesh, qoftė
edhe nė forma tjera tė jetės?!
- Kah lėviz sistemi ynė diellor?
- Ēfarė ėshtė galaktika Rruga e Qumėshtit
apo Rruga e kashtės sė Kumtrit
- Ējanė meteorėt, asteroidėt, kometet, njollat (gropat)
e zeza?!
- Ē'ėshtė shpejtėsia e dritės?
- Ē'janė pjatat fluturuese-ose objektet e
paidentifikuara fluturuese, a janė pjellė e
imagjinatės njerėzore, apo anije kozmike tė
vizitorėve nga Kosmosi?!
- Ē'ėshtė fenomeni i tėrmeteve, vullkaneve,
oqeanet, trekėndėshi i Bermudeve etj, dhe shumė e
shumė pyetje tjera, qė po e nxisin kėrshėrinė e
njeriut nė kohėn e sotme?
Tė gjitha kėtyre pyetjeve do tė mundohemi t'u
japim shpjegime (pėrgjigje) adekuate nė dritėn e tė
arriturave tė fundit shkencore dhe nė dritėn e
ajeteve Kur'anore, tė shpallura para 14 shekujsh, tė
cilat pėr ēdo ditė e mė shumė po bėhen aktuale,
duke shtyrė shkencėtarėt mė eminentė botėrorė,
qė tė futen mė thellė nė hulumtimin e tyre.
Ky studim yni ėshtė vetėm njė pėrpjekje modeste
pėr tė depėrtuar nė fshehtėsitė e Gjithėsisė sė
pafund, tė kėsaj ekzistence, tė cilėn Allahu xh.sh.,
e krijoi pėr tė na treguar se Ai ėshtė i
Gjithėfuqishėm dhe ekziston. Tekefundit, kėto
pėrpjekje, qė po i bėjmė, i kemi obligim qė
nėpėrmjet tyre mė lehtė ta gjejmė rrugėn e dritės
dhe tė shpėtimit-dhe njohjen e Krijuesit tonė-Allahun
xh.sh.:
Allahu ėshtė Ai, qė krijoi shtatė palė qiej
dhe prej tokės aq sa ata; nė to zbatohet vendimi i Tij
pėr ta ditur ju se Allahu ka fuqi pėr ēdo gjė. Me
tė vėrtetė Allahu ka pėrfshirė ēdo send me dijen e
vet (Et-Talak, 12).
Ne, muslimanėt, s'kemi arsye tė turpėrohemi para
tė tjerėve, pse jemi pjesėtarė tė Islamit, por
pėrkundrazi duhet tė jemi krenarė, sepse mu kėto
fakte dhe argumente tė pamohueshme tė shkencės
bashkėkohore tregojnė qartė se feja Islame nuk
ėshtė fe e imagjinuar nga njeriu, por ėshtė fe
hyjnore e zgjedhur dhe e shpallur nga ana e tė
Lartėmadhėrishmit pėr mbarė njerėzinė.
Pra, ta hulumtojmė vetveten, atė qė na
rrethon-Gjithėsinė e pafund dhe do ta gjejmė rrugėn
e tė Vėrtetės absolute siē thuhet nė Kur'an:
Ne atyre (pabesimtarėve) do t'ua dėftojmė
argumentet tona nė hapėsirat tokėsore e qiellore (horizonte),
si dhe nė vetveten e tyre, derisa t'u bėhet
plotėsisht e qartė se ai (Kur'ani) ėshtė i vėrtetė,
Vallė a nuk tė mjafton ty qė Zoti yt ėshtė
dėshmues i ēdo gjėje (Fussilet, 53).
Allahu na ndihmoftė nė kėto pėrpjekje tona
fisnike!
A nuk e dinė (shohin) ata, tė cilėt nuk
besojnė se qiejt dhe toka ishin tė ngjitura, e Ne i
ndamė ato tė dyja...
Allahu xh.sh., me kėto fjalė u drejtohet
pabesimtarėve-atyre, qė janė tė prirur pėr tė
mohuar ēdo argument, i cili shpie kah ajo se Gjithėsia
e ka Krijuesin e vet. Ai, ua bėn atyre me dije, se para
miliona vjetve, Toka dhe qiejt dhe e tėrė
Gjithėsia ishin njė masė e madhe, e dendur dhe e
pėrbashkėt e cila masė i qe ekspozuar temperaturave
dhe shtypjes tejet tė lartė dhe pas kėsaj ka
eksploduar. Vetė fjala fetaknahuma nga rrėnja feteka -
do tė thotė ndarje me forcė e dy gjėrave, qė
pėrbėjnė njė tėrėsi.
Dihet se materia, nėse i nėnshtrohet shtypjes,
fiton nė temperaturė, e nė tė kundėrtėn, nėse
zgjerohet, ajo ftohet.
Kjo ėshtė teoria kuranore, tė cilėn shkenca
bashkėkohore e ka vėrtetuar edhe nė praktikė, nė
bazė tė hulumtimeve tė fundit. Nė shkencėn e
astronomise kjo quhet Shėpėrthimi i Madh-Big
Bang. Kėtė teori e pėrkrah edhe shkencėtari i
mirėnjohur George Gamov.[2] Pra, nėn presionin dhe
temperaturat e larta, u shkaktua eksplodimi i masės, e
cila u shpėrnda, duke u formuar kėshtu: galaktikat,
sistemet e ndryshme diellore, yjet dhe planetet e
ndryshme, tė cilat janė nė lėvizje dhe zgjerim e
sipėr. Kur'ani e vėrteton kėtė me ajetin:
Ne me forcėn tonė e ngritėm qiellin dhe Ne e
zgjerojmė atė (Edh-Dharijat, 47)
E pabesueshme! Para 14 shekujsh nė Kur'an ėshtė
pėrmendur teoria e Shpėrthimit tė Madh, ndėrsa
gati nė Mesjetė nėpėr Evropė mbretėronte bindja se
Toka ėshtė njė pllakė, qė noton nė ujė, tė
cilėn e mbajnė njė ka i madh ose njė balene apo
katėr elefantė tė mėdhenj,[3] etj. Ēfarė ironie!!...
Derisa, nė Mesjetė, Kisha digjte, vriste e prente
njerėzit e shkencės tė cilėt tė ndikuar nga
mėsimet islame nė Endulus (Spanjė), pohonin se Toka
sillet rreth Diellit dhe se Dielli ėshtė qendėr tė
sistemit tonė diellor nė Kur'an shpjegohet si lėvizje
e Tokės dhe e gjithė trupave tjerė qiellorė nė njė
harmoni tė plotė:
E i sheh kodrat dhe mendon se ato janė tė
palėvizshme, ndėrsa ato lėvizin si retė, (kjo
ėshtė) mjeshtri e Allahut qė pėrsosi ēdo send, e Ai
ėshtė hollėsisht i njohur se ēka punoni (En-Neml,
88) dhe...
Ēdo trup qiellor lėvizė (noton) nėpėr
orbitėn e tij (Jasin,40)
Ndėrsa, njėra ndėr teoritė mė tė reja pėr
kataklizmėn, tė cilėn e parashikojnė shkencėtarėt
ėshtė edhe kjo: pas disa miliona vjetve dhe pas
zgjerimit maksimal tė gjithėsisė, do pasojė
pėrsėri fillimi i ngushtimit tė saj, ku trupat
qiellorė do tė tėrhiqen ndėrmjet veti me anė tė
gravitacionit dhe do tė shkaktohet ndeshja-eksplodimi i
tyre.[4] Kjo ėshtė kataklizma e fundit para
ringjalljes, tė cilėn na e pėrshkruan Kur'ani
famėlartė:
Atėherė kur tė ēahet qielli, dhe kur tė
shkapėrderdhen yjet, dhe kur tė pėrzihen detėrat,
dhe kur tė trazohen varret. (El-Infitar, 1-4).
* * *
Tani do tė pėrpiqemi qė nė mėnyrė shkencore tė
depėrtojmė nė gjithėsi pėr tė cilėn shkencėtari
i njohur amerikan, Carl Sagan, thotė: Gjithėsi
ėshtė tėrė kjo qė ekziston, qė ka ekzistuar dhe
qė do tė ekzistojė.[5] Pra tė vrojtojmė nga
lartė kėtė hapėsirė kozmike me pėrmasa kaq tė
mėdha.
Sipėrfaqja e planetit tonė-Tokės, ėshtė vetėm
njė bregdet i vockėl i oqeanit kozmik; ndėrsa, vetė
sistemi ynė diellor, gjendet diku thuase i humbur
ndėrmjet paskajshmėrisė dhe amshueshmėrisė sė
kėsaj ekzistence. Dimensionet e kozmosit janė aq tė
paarritshme dhe tė pafundshme, saqė pėr matjen e tij
ėshtė absurde tė pėrdoren njėsitė matėse me tė
cilat ne shėrbehemi nė Tokė, siē janė: metri, mila
apo jardi. Nė vend tė tyre, largėsitė kozmike maten
me shpejtėsinė e dritės. Dijmė se rrezja e dritės
pėr njė sekondė kalon pėrafėrsisht 300.000 km/sec.
Andaj pėr vetėm 8 minuta, drita e diellit arrinė nė
Tokė, qė do tė thotė se Dielli ėshtė larg Tokės
sonė 8 minuta shpejtėsie tė dritės, kurse pėr njė
vit rrezja e dritės kalon pėrafėrsisht 10 biljon
kilometra tė hapėsirės qiellore (kozmike). Kėshtu,
pra me shpejtėsinė e dritės, nuk e matim kohėn, por
largėsinė prej njė trupi qiellor nė njė tjetėr.[6]
Ėshtė njė realitet i pamohueshėm se sot pėr sot tė
udhėtohet me anije kozmike, e cila zhvillon shpejtėsi
tė madhe-sa ajo e dritės ėshtė e pamundshme. Sa pėr
ilustrim, raketat, anijet dhe sondat e sotme tė tipit:
Apollo, Voyager, Pioneer dhe Space
Shatle, mund tė zhvillojnė shpejtėsinė maksimale
vetėm deri nė 40 km/sec, dhe atė vetėm deri sa kanė
karburante pėrkatėse ose pėrafėrsisht 7-8 min.
Gjatė kėsaj kohe ato e arrijnė shpejtėsinė
maksimale 7 herė mė tė madhe se ajo e forcės sė
gravitacionit dhe vazhdojnė udhėtimin me ndihmėn e
inercionit.
Njėra prej zgjidhjeve tė mundshme nė tė ardhmen,
ėshtė raketa atomike, e cila nxjerr nga reaktori
bėrthamor energji tė lartė, me anė tė sė cilės
mund tė arrihet shpejtėsi deri nė 200 km/sec. Mirėpo,
edhe pėrkundėr kėsaj shpejtėsie tė madhe anijes
kozmike pėr tė arritur deri te ylli Proxima
Centauri do t'i nevojiteshin 6.666 vjet udhėtim. Nga
kjo shihet, se, me raketa atomike, mund tė hulumtojmė
vetėm sistemin tonė diellor, por jo edhe tė
udhėtojmė nėpėr hapėsirat e mėdha kozmike.[7]
* * *
Nė kėtė paskajshmėri tė Gjithėsisė, athua
vallė ku mund tė gjendet Toka jonė?
Pėr ta gjetur mė lehtė, ua japim fjalėn
astronomėve qė nga kėndvėshtrimi i tyre tė na e
gjejnė planetėn tonė, nėpėr kėtė gėrshetim yjesh,
mjegullave kozmike, planeteve dhe galaktikave tė
panumėrta.
Gjendemi diku nė mbretėrinė e mjegullave
kozmike rreth, 8 miliardė vjet dritė larg Tokės, tė
rrethuar nga shumė galaktika, tė cilat pėrbėhen prej
elementeve tė plinit, pluhurit dhe miliarda e miliarda
yjeve.
Shikuar nga largėsia, ēdo galaktikė tė pėrkujton
nė njė koleksion gjėrash tė bukura e tė ēmuara, si
guaca apo korale nė oqeanin kozmik. Pėrafėrsisht
supozohet se ka rreth 100 miliardė galaktika dhe secila
prej tyre pėrbėhet prej nga 100 miliardė yjesh. Nė
ēdo galaktikė, ka ndoshta po aq planete sa edhe yje,
qė d.m.th.: 1011x1011 = 1022, ose 10 miliardė biljona
yje dhe planete. Nėse e vėshtrojmė kėtė shifėr kaq
impozante, shtrohet pyetja:
- Athua jemi tė vetmuar nė kėtė gjithėsi si
qenie intelektuale, apo nėpėr kėtė gjithėsi ka edhe
forma tjera tė jetės dhe tė inteligjencės?
Nga largėsia prej 8 miliardė vjet dritė, e kemi
shumė vėshtirė ta dallojmė edhe tufėn galaktike nė
tė cilėn gjendet galaktika jonė, e quajtur Rruga e
Qumėshtit, e jo mė, ta dallojmė Diellin apo Tokėn,
tė vetmin planet tė Sistemit tonė diellor pėr tė
cilin mund tė dėshmojmė se ėshtė i banuar, i cili
ndriēon shumė zbehtė nga reflektimi i dritės sė
Diellit.
Etapa e ardhshme e udhėtimit tonė, na shpie deri te
STRUKTURA tė cilėn astronomėt e quajnė Grupi
i galaktikave lokale. Dimensionet e kėsaj tufe
galaktikash janė disa miliona vjet dritė. Nė tė,
gjenden diku rreth 20 galaktika. Njėra prej kėtyre
galaktikave ėshtė edhe galaktika M-31 e cila
shikuar nga Toka gjendet nė konstelacionin-tufėn e
ANDROMEDĖS.
Sikurse galaktikat tjera spirale edhe ajo ėshtė
njė rreth i madh i zjarrtė yjesh, plinit dhe pluhurit.
Galaktika M-31, i ka dy galaktika tė vogla eliptike,
tė cilat mbahen ndėrmjet veti me anė tė
gravitacionit. Ligji i gravitacionit mbretėron
gjithkund nė gjithėsi.
Tash, nga bota jonė na ndajnė vetėm 2 milion vjet
dritė. Pas galaktikės M-31 gjendet edhe njė
galaktikė e ngjashme me tė, e ajo ėshtė galaktika
jonė Rruga e qumėshtit, krahėt spiral tė sė
cilės sillen ngadalėz nė rreth njėherė nė 250
milion vjet.
Po i afrohemi dalėngadalėz shtėpisė sonė. Vetėm
40 mijė vjet dritė na ndajnė nga Toka. Po shpejtojmė
drejt qendrės sė masivit tė galaktikės amė. Nėse
duam ta gjejmė Tokėn duhet ta ndėrrojmė kahjen e
udhėtimit tonė dhe tė drejtohemi kah periferia e
largėt e Rrugės sė qumėshtit nė drejtim tė
njė pike tė errėt, buzė cepit tė krahut tė largėt
spiral.
Galaktika jonė Rruga e Qumėshtit pėrbėhet
prej mė se 200 miliardė yjesh madhėsish tė ndryshme,
lėvizja e tė cilėve karakterizohet me pėrpikėri,
pėrputhshmėri dhe graciozitet (elegancė) tė
mrekullueshme.
Toka, pėr ēdo ditė lėviz rreth Diellit 2,5 milion
kilometra, kurse 8 herė mė tepėr udhėton se bashku
me Diellin kah qendra e Rrugės sė Qumėshtit e
ndoshta edhe dy herė mė tepėr Rruga e Qumėshtit
nxiton kah tufa galaktike-VIRGO. Pra, ne, lirisht mund
tė quhemi - udhėtarė tė pėrhershėm kozmik.[8]
Vallė! A nuk pėrputhet e tėrė kjo pėrpikshmėri
me fjalėt e shenjta nė Kur'an: Ēdo trup qiellor
lėviz nėpėr orbitėn e tij (Jasin, 40).
Tash, arritėm deri nė oborrin tonė, 1 vjet dritė
prej Tokės (nė periferinė e sistemit tonė Diellor).
Dielli ėshtė i rrethuar me luzma tė rrumbullakėta
tė fjollave (shtėllungave) gjiganteske nga akulli,
gurėt dhe molekulave organike tė bėrthamave kometike.
Kohėpaskohe, gravitacioni i ndonjė ylli apo planeti,
nė kalim e detyron ndonjėrėn prej kėtyre pjesėve
tė akullta tė afrohet kah brendėsia e Diellit, e
atėherė nxehtėsia e Diellit e shkrinė atė akull,
duke formuar kėshtu njė bisht tė mrekullueshėm si
tė kometės.
- Po i afrohemi planeteve tė sistemit tonė Diellor
tė robėruara pėrgjithmonė nga Dielli, tė
detyruara tė sillen nėpėr shtigje spirale, nėn
ndikimin e gravitacionit dhe energjisė diellore. Ja,
Plutoni i mbuluar i tėri me akull metanik, i
pėrcjellur besnikėrisht nga sateliti i tij i
pandashėm Haroni, i ndriēuar shumė zbehtė nga Dielli
i largėt.
Ja ku duken edhe planetet gjigante nga plini-gazi:
Neptuni, Urani, Jupiteri dhe margaritari i sistemit
Diellor - Saturni.
Tash, dallohen shumė bukur Marsi-planeta e kuqe me
vullkane tė larta, kanjone dhe lugina, Venera dhe
Merkuri dhe sateliti i Tokės - Hėna. Tė gjitha kėto
planete, pra edhe Toka-sillen rreth Diellit, i cili
pėrbėhet prej heliumit dhe plinit tė lėngėt. Dielli
ėshtė qendra e sistemit tonė diellor. Nga tėrė masa
e Sistemit Diellor, Dielli zė 99,86 %, ndėrsa masėn
tjetėr tė mbetur: 0.14 % e pėrbėjnė nėntė
planetet tjera tė Sistemit. Sipas shkencėtarėve, jeta
e Diellit numėron mbi 5 miliardė vjet. Sipėrfaqja e
tij ėshtė 12.000 herė mė e madhe se ajo e Tokės.
Vėllimi i tij ėshtė 1.305.000 mė i madh se i Tokės.
Pesha (masa) e Diellit ėshtė nga 333.000 herė mė e
madhe se ajo e Tokės. Largėsia ndėrmjet Diellit dhe
Tokės ėshtė rreth 150 milion km.[9]
Ja edhe fundi i udhėtimit tonė kozmik. Po i
afrohemi Tokės sonė tė kaltėr, tė vockėl e tė
humbur diku nėpėr oqeanin e pafund kozmik. Pra,
mirėsevini nė planetėn e Tokės-shtėpinė dhe
folenė tonė! Mirėsevini nė botėn e kaltėr, tė
qiellit tė pastėr, tė oqeaneve, maleve e lėndinave,
botė, e cila vlon nga gjallėria, pėr tė cilėn nė
Kur'an thuhet:
Prej asaj (Tokės) Ne u krijuam juve, nė tė do
t'iu kthejmė pėrsėri dhe prej saj do t'ju nxjerrim
edhe njė herė (Ta-Ha, 55).
E pastaj Tokėn e rrafshoi (nė mėnyrė
vezake-eliptike) (En-Naziat 30).
Ky ajet ėshtė njėri prej ajeteve, qė tregojnė
mrekullinė hyjnore gjatė krijimit tė Tokės. Me anėn
e satelitėve artificialė dhe fotografimet e tyre,
shihet qartė se Toka ka formė vezake-eliptike e jo
plotėsisht tė rrumbullakėt. Banorėt arabė tė
Afrikės Veriore pėr fjalėn vezė e pėrdorin termin
dahjetu nė vend tė asaj bejdatu siē e
pėrdorin arabėt e tjerė.[10]
Dhe nė Tokė Ne kemi krijuar bjeshkė tė
paluhatshme qė tė mos i lėkundė ata, dhe nėpėr to
kemi bėrė lugina e rrugė, nė mėnyrė qė ata tė
orientohen. (El-Enbija'ė, 31).
Emri Tokė ERDUN ėshtė pėrmendur 466 herė
nė Kur'an.
... Dhe nga uji kemi krijuar ēdo gjė tė
gjallė, vallė a nuk besojnė.
Dihet se uji ėshtė njėra ndėr komponentet
kryesore tė jetės sė njeriut. Edhe vetė konstrukti i
njeriut ėshtė i tillė qė nė trupin e tij pėrmban
njė masė tė madhe tė ujit, p.sh. trupi mesatar i
njeriut prej 75 kg pėrmban 46 kg ujė, gjak dhe materie
tjera tė lėngshme. Po ashtu edhe Toka 73% ėshtė ujė
ndėrsa 27% tokė (dhe).
Nėpėr oqeanet tokėsore uji ėshtė i njelmėt, e
edhe kjo ėshtė njė prej fshehtėsive hyjnore tė
Allahut xh.sh. dhe njė prej ēudirave tė kėsaj bote.
Njelmėsia ėshtė ajo qė mbron ujin nga prishja (qė
tė marrė erė). Pa kripėn oqeanike prishet edhe ajri
dhe vdesin tė gjitha qeniet e gjalla. Po ashtu oqeanet
janė ato, qė kryejnė veprimin e ujitjes sė tokės me
anė tė shiut, sepse ata thithin nxehtėsinė e dritės
sė Diellit dhe pastaj e shndėrrojnė nė ujė, nė
avull, aq sa ka nevojė.[11]
Edhe vetė krijimi i njeriut ėshtė i lidhur
ngushtė me elementin UJĖ. Pasi qė Zoti xh.sh. i
urdhėroi melaiket tė mbledhin tė gjitha llojet e
dheut pėr konstruktimin e trupit tė njeriut, i
urdhėroi gjithashtu qė kėtė dhe (pluhur, baltė) ta
pėrziejnė me ujė, e pastaj i dha gjallėri. Ja si na
i pėrshkruan Kur'ani etapat e krijimit tė njeriut prej
ujit-baltės dhe zhvillimin e embrionit nė barkun e
nėnės.
Pėr Allahun, Ne krijuam njeriun prej njė ajke
(lėngu), e njė balte. Pastaj atė (ajkė-baltė) e
bėmė (e shndėrruam) pikė uji (farė) nė njė vend
tė sigurtė. Mė pas, atė pikė uji e bėmė copė
gjaku, e atė gjak tė ngurtė e bėmė copė mishi, e
atė copė mishi e shndėrruam nė eshtra, dhe eshtrave
ua veshėm mishin, pastaj atė e bėmė krijesė tjetėr
(me shpirt) I lartė ėshtė Allahu, mė i miri Krijues
(El-Mu'minun, 12-14), dhe
Ai qė pėrsosi krijimin e ēdo gjėje, dhe
krijimin e njeriut e filloi nga balta, pastaj bėri qė
pasardhėsit e tij tė rrjedhin prej njė pike uji tė
dobėt (spermės) (Es-Sexhde 7-8)
Vallė, a nuk mjaftojnė kėto fakte dhe argumente
pėr zemėrngurtėt dhe pabesimtarėt?!
A nuk e shohin ata, se tėrė kjo ekzistencė kaq e
pėrpikėt, me kėtė harmoni kaq tė plotė ndėrmjet
veti e ka Krijuesin e vet?
Ēdo lėvizje nė kėtė Gjithėsi, ēdo pėllėmbė
e saj tregon Urtėsinė e Krijuesit, sepse, Ai ēdo gjė
e ka krijuar me masė tė pėrsosur:
... Ai krijoi ēdo gjė, duke e pėrsosur nė
mėnyrė tė qartė e tė matur (El-Furkan, 2) dhe:
Kėta janė shembuj qė Ne ua sjellim njerėzve,
por kėta nuk i kupton kush pos dijetarėve. Allahu
krijoi qiejt dhe tokėn, me njė qėllim tė caktuar Nė
to, me tė vėrtetė, ka fakte pėr besimtarėt
(El-Ankebutė, 43-44)
METEORĖT,
KOMETAT, ASTEROIDĖT
I lartėsuar qoftė i Madhi Zot xh.sh., ligjet e tė
Cilit mbretėrojnė kudo nė kėtė gjithėsi. Ēdo
lėvizje nė tė, ėshtė e pėrpiktė dhe ka njė
qėllim tė caktuar. Ēdo trup qiellor lėviz dhe noton
me njė elegancė tė pėrsosur, duke na mahnitur e
magjepsur dhe duke na nxitur neve tė hulumtojmė kėtė
oqean tė pafund, pėr tė gjetur nė tė shenjat e
udhėzimit tonė. Ēdo gjė nė kėtė gjithėsi ėshtė
nė shėrbim tė njeriut-kėsaj krijese mė tė
pėrsosur, tė cilės Zoti xh.sh., i dha dhuratėn mė
tė ēmueshme MENDJEN. Prandaj, o njeri-pėrdore
logjikėn-kėtė dhunti hyjnore dhe gjeje tė vėrtetėn
e amshueshme, duke hulumtuar fshehtėsitė dhe misteriet
e kėsaj gjithėsie! Mėso, studio, hulumto dhe njihe
Madhėshtinė e Krijuesit tėnd!
METEORĖT
Toka ėshtė njė planet i mrekullueshėm, dhe
kryesisht i qetė. Gjėrat nė tė ndėrrojnė, por me
njė ngadalėsi shumė tė madhe. Ne mund tė jetojmė
tėrė jetėn e qė personalisht tė mos pėrjetojmė
ndonjė fatkeqėsi elementare natyrore mė tė madhe e
mė tė fuqishme se sa furtuna e pėrcjellur me shi e
bubullimė. Pėr kėtė arsye jemi bėrė tė qetė e
tė pabrenga, ndonėse nė historinė e Tokės gjurmėt
janė evidente nga fatkeqėsitė, qė kanė ndodhur nė
kėtė planet siē janė: pėrmbytjet, vullkanet,
tėrmetet, rėnia e meteorėve dhe asteroidėve nga
qielli etj. Njė prej tyre ka ndodhur nė Tokėn tonė
mu nė kėtė shekull dhe atė me 30.06.1908 nė
Tunguska tė Sibirit, kur njė disk gjigant nga zjarri
ēau me shpejtėsi tė madhe hapėsirėn qiellore dhe u
ndesh me tokėn.
Pas kontaktit me Tokėn eksplodimi i kėsaj mase tė
zjarrtė ishte aq i fuqishėm saqė rrafshoi dhe dogji
pyjet me qindra km. pėrreth. Ky eksplodim i madh, bėri
njė goditje tė fuqishme valore nė atmosferė. Kjo
valė u soll rreth tokės dy herė. Plotė dy ditė pas
kėtij eksplodimi nė atmosferė kishte pluhur tė
pastėr e tė shndritshėm, saqė nė mes tė natės,
nėn dritėn difuzive mund tė lexoheshin gazetat
nėpėr rrugėt e Londrės - 10 mijė km. larg vendit
tė ngjarjes.[12]
Qeveria e Rusisė cariste nuk i dha aq rėndėsi
kėsaj ngjarjeje, kėshtuqė tek nė vitin 1927 u
dėrgua njė ekspeditė pėr ta analizuar kėtė ngjarje
(fenomen).
Disa shkencėtarė shprehėn mendimin se ky eksplodim
u shkaktua nga njė pjesė e antimateries, e cila erdhi
nga gjithėsia dhe nė kontakt me materien e rėndomtė
tė tokės eksplodoi dhe u zhduk duke u shkatėrruar nė
formė tė shkėlqimit me rreze GAMA. Mirėpo
mosprezenca e radioaktivitetit nė vendin e ngjarjes nuk
e pėrmban kėtė teori.
Grupi i dytė thanė se atė ditė njė mini-vrimė
(gropė-shpellė) e zezė kaloi nėpėr tokė, u fut nė
Sibir dhe doli nė anėn tjetėr tė tokės. Mirėpo
qendrat dhe institutet pėr hulumtimin e goditjeve
valore nė atmosferė, nuk pėrmendin se atė ditė pati
fluturim tė ndonjė objekti nga Atlantiku Verior.
Grupi i tretė i shkencėtarėve shprehėn mendimin e
tyre se ndonjė anije e madhe kozmike pėr shkak tė
ndonjė gabimi teknik, me prejardhje nga ndonjė
civilizim jashtė sistemit tonė interplanetar, u
rrėzua nė Sibir. Mirėpo nė vendin e goditjes nuk ka
kurrfarė gjurmėsh tė ndonjė anijeje tė rrėzuar
kozmike, kėshtu qė edhe kjo teori bie nė ujė,
megjithėse shkencėtari rus Dr. Aleksej Zolotov me
ngulm pohon njė gjė tė tillė. [13]
Mirėpo, ajo qė mund tė konkludohet me siguri,
thonė shkencėtarėt, ėshtė se atė ditė nė
Tunguska tė Sibirit ndodhi njė eksplodim i fuqishėm,
njė goditje valore enorme dhe djegie masive e pyjeve
pėrreth. Duket se ekziston vetėm njė shpjegim: Nė
Tunguska tė Sibirit ra njė pjesė e madhe e ndonjė
komete - meteori.
Athua ē'janė meteorėt? Ē'janė kėto predha tė
zjarrta, qė vijnė nga qielli?
Nė shumė vende nė Kur'an pėrmenden kėto
shkėndija - shigjeta - gurė tė zjarrtė, qė bien nga
qielli, p.sh:
Ne jemi at qė kemi arritur nė qiell, por atė e
gjetėm pėrplot me roje tė forta (engjėj) dhe
shkėndija tė zjarrta (meteorė). Ne uleshim rreth tij
nėpėr vende tė pėrshtatshme pėr tė dėgjuar
diēka, por ai qė pėrgjon tani, do tė hasė nė
pritėn e shkėndijės sė zjarrtė (meteorėve) (El
Xhinn 8-9).
Nė realitet, meteorėt janė trupa tė ngurtė nga
gurėt, akulli dhe xehet e ndryshme, qė herė pas herė
bien nga qielli, tė cilėt nė kontakt me atmosferėn e
tokės shkėlqejnė gjatė rėnies sė tyre nė tokė.
Pjesėt e imta meteorike shkrihen dhe humbin plotėsisht
nėpėr shtresat e larta tė atmosferės. Pjesėt e
mėdha meteorike nuk arrijnė tė shkrihen, kėshtu qė
bien nė tokė si disqe apo masa tė zjarrta. Kėta
meteorė duke ēarė ajrin, prodhojnė zhurmė tė
madhe, e cila i shėmbėllen shpėrthimit tė bombės.
Peshat e meteorėve janė tė ndryshme, disa prej tyre
arrijnė edhe nė disa mijėra tonė. Njė meteor i
rėndė nė Grenlandė, ruhet nė muzeun e Nju-Jorkut
dhe peshon 36 tonė.[14]
Nė Arizonė (SHBA) ekziston krateri i madh prej 1200
m, nga njė meteor i rėndė, siē supozohet para 15
deri 40 mijė vjetėsh, kur njė bllok i zjarrtė nga
hekuri me madhėsi prej 25 metrash, u ndesh me tokėn me
shpejtėsi prej 15 km/sec. Energjia e liruar me atė
rast ka qenė pėrafėrsisht sa e bombės nukleare prej
4 megatonėsh.[15]
Numri i meteorėve dhe i objekteve tjera, qė e
sulmojnė tokėn pandėrprerė arrin deri nė 20 milion
nė ditė, por thuajse shumica e tyre shkrihen dhe
humbasin nė atmosferė, kėshtuqė vetėm nga
mbeturinat e tyre nė atmosferė mbesin afro 20 mijė
tonė pluhur. Por Allahu xh.sh., i Cili ka krijuar ēdo
gjė nė mėnyrė tė pėrsosur, ka pėrcaktuar qė Toka
atė pluhur ta lejė pas veti gjatė rrotullimit tė saj
rreth Diellit, se pėrndryshe nga ky pluhur do tė
formohej njė perde e pakalueshme, e cila do t'i
pengonte rrezet e Diellit tė arrijnė nė Tokė, e qė
do tė rezultonte me zhdukjen graduale tė jetės nė
planetin tonė. Kjo ėshtė Urtėsia e Allahut, i Cili u
kujdes edhe pėr ēdo imtėsi, siē thuhet edhe nė
Kur'an:
...(Kjo ėshtė) mjeshtri e Allahut qė pėrsosi
ēdo send e Ai ėshtė hollėsisht i njohur se ēka
punoni (En-Neml 88).
SHIU METEORIK
Gjatė netėve tė kthjellta, nėse vrojtoni qiellin,
sigurisht se do tė vėreni ndonjė meteor, i cili pėr
njė moment shndrit dhe zhduket. Ka netė kur mund tė
shihet edhe shiu meteorik, i cili shfaqet
gjithmonė nė tė njėjtat ditė tė vitit, si njė
festė e vėrtetė qiellore me fishekzare.
Kėta meteorė nuk janė tė mėdhenj, e nuk janė as
yje, qė bien, siē mendojnė disa, por janė thėrmia
meteorike. Kėto thėrmia meteorike janė pika qė
ndriēojnė nė qiell. Udhėtojnė me njė shpejtėsi
tė madhe saqė pas veti lėnė bisht tė shndritshėm
si tė kometės, i cili nuk vonon shumė e shuhet.
Kėta nė tė vėrtetė janė trupa tė errėt, qė
sillen rreth Diellit me shpejtėsi prej afro 40 km/sec.
Me ajrin e tokės ndeshen nė lartėsinė prej 120 km,
dhe nė kontakt me mbėshtjellėsin ajror nxehen,
shkėlqejnė dhe ndizen nė lartėsi prej 70 km.
Ndonjėherė ngjan qė tė mbushet tėrė qielli me njė
shkėlqim tė tillė, i cili nė astronomi quhet shiu
meteorik. Kjo ndodh, atėherė kur i afrohen
mbėshtjellėsit tė tokės nė formė tė pluhurit dhe
atė kur kėta meteorė ia prejnė rrugėn tokės gjatė
lėvizjes sė saj rreth Diellit. Athua si ndodh ky
fenomen natyror? Pėrgjigja ėshtė se meteorėt janė
mbeturina nga kometat. Kometat e vjetra, tė cilat
shpesh nxehen me rastin e kalimeve tė panumėrta afėr
Diellit, treten dhe shkatėrrohen. Mbeturinat, qė
mbesin shpėrndahen pėrgjatė tėrė laudhės kometike.
Aty ku ajo laudhė e pren shtegun e Tokės, na pret njė
luzmė e vėrtetė meteorike. Njė pjesė e asaj luzme
qėndron gjithmonė nė tė njėjtėn pjesė tė stazės
sė Tokės, kėshtuqė shiu meteorik mund tė
vėrehet ēdo vit nė tė njėjtėn ditė. Sipas
hulumtimeve mė tė reja dita e 30.06.1908 ishte ditė e
luzmės meteorike tė Beta Tauridit, e cila luzmė
ka lidhje me kometėn e Inkės (Encka). Pra sipas tė
gjitha gjasave ngjarja e meteorit tė Tunguskės u
shkaktua nga njė pjesė meteorike e kometės sė Inkės
(Encka).[16]
Nė historinė Islame hasim nė njė rast tė tillė
kur luzma (tufa) meteorėsh dhe shkėndijash tė zjarrta
mbuluan qiellin dhe atė natėn e vdekjes sė halifit
tė muslimanėve - Ibrahim Ibėn Muhammedit nė muajin
Shevval 289 h. Shiu meteorik mbuloi tėrė qiellin saqė
ēdo gjė ndriēonte nė pikė tė natės. Disa mendonin
se sytė e qiellit po qajnė e lotojnė pėr vdekjen e
halifit tė muslimanėve.[17]
KOMETAT
Nė kohėt e vjetra njerėzit kishin bindje se
shfaqja e yjeve me bisht-kometave sjell kob, kėshtu qė
datat e shfaqjes sė tyre, gjithmonė i lidhnin me
ndonjė luftė apo fatkeqėsi. Shfaqjen e njė komete
tė tillė nė vitin 1066 e lidhin me invazionin e
Kumanėve nė tokat ruse, nė vitin 1378 me Luftėn
Tataro-Ruse, ndėrkaq shfaqjen e kometės nė vitin 1811
e lidhin me pushtimin e Rusisė nga Napoleoni.
Edhe nė historinė Islame hasim nė njė rast tė
tillė gjatė kohės sė halifit abasit Muėtesimit nė
vitin 223 h/837 e.r, para ēlirimit tė Amurijes, gjė
qė i shtyri disa tė jenė skeptikė dhe tė dyshojnė
nė suksesin e kėsaj lufte. Mirėpo imani (besimi) i
paluhatshėm dhe i fortė i Muėtesimit i shkatėrroi
tė gjitha kėto bestytni tė kota, sepse ngadhėnjeu
nė atė luftė. Kjo kometė, qė u shfaq gjatė kohės
sė Muėtesimit ishte kometa e Haleut, e cila u
shfaq edhe njė herė nė vitin 1456 duke futur frikė
dhe pesimizėm nė mbarė Evropėn, sepse pikėrisht nė
atė kohė sulltan Mehmet Fatihu e kishte ēliruar
Konstantinopojėn.
Athua ē'janė kėto kometa disa prej tė cilave
enden nė kuadėr tė sistemit tonė diellor e disa tė
tjera herėpasherė na vizitojnė nga thellėsitė e
largėta tė gjithėsisė?
Kah shkojnė nėpėr hapėsirėn e pafund kozmike dhe
si u shpėtojnė ndeshjeve me trupat tjerė qiellorė?
(me disa pėrjashtime tė rralla)!
A nuk ėshtė kjo mrekulli e vėrtetė, tė cilėn na
e vėrteton edhe Kur'ani:
Ēdo gjė (trup qiellor) noton nėpėr orbitėn e
tij (Jasin 40).
Shkencėtari i parė, qė u mor me studimin e
kometave ishte Tycho Brahe, e pas tij kėtė punė e
vazhdoi Johann Kepler, i cili pohonte se kometat
notojnė nėpėr hapėsirėn kozmike sikurse peshqit nė
oqean. Mirėpo, i pari qė nė mėnyrė precize foli
shkencėrisht rreth kometave, ishte shkencėtari anglez
Edmond Haleu, i cili duke studiuar dhe duke krahasuar
datat e shfaqjes sė kometės nė vitet 1531, 1608 dhe
1682, dhe duke pėrcjellur lėvizjet dhe rrotullimet e
saj nė hapėsirė, nxori pėrfundim se kjo kometė
shfaqet nė tokė ēdo 76 vjet. Bile nė vitin 1682 edhe
vetė ishte dėshmitar i shfaqjes sė saj. Ai parashikoi
se shfaqja e ardhshme e kėsaj kometeje do tė jetė nė
vitin 1758. Edmond Haleu vdiq nė vitin 1742. Kur erdhi
viti 1758 kometa u paraqit me tė vėrtetė sipas
parashikimeve tė tij dhe pėr kėtė arsye u quajt me
emrin e tij Kometa e Haleut.[18]
Shpejtėsitė e kometave janė tė ndryshme. Ato, qė
janė mė larg Diellit zhvillojnė shpejtėsi mė tė
vogėl, ndėrsa ato, qė janė mė afėr tij nxitojnė
me shpejtėsi prej afro 400-500 km/sec.
Shtrohet pyetja: Athua pėrse kėto kometa nxitojnė
kaq shpejt? Pėrgjigjja e vetme ėshtė se me kėtė
shpejtėsi ato e mbrojnė veten nga forca e madhe
tėrheqėse e gravitacionit tė Diellit dhe rėnia nė
tė, sepse nga nxehtėsia e tij shumė lehtė mund tė
shkrihen.
Kometa kryesisht pėrbėhet prej akullit dhe gazeve
tė ngurta dhe atė prej: akullit tė lėngėt H2O,
akullit metanik CH4 dhe akullit amoniak NH3, tė
shoqėruar edhe me gurė meteorikė. Bishti i saj, i
cili ėshtė gjithmonė i kthyer kah Dielli (nga
reflektimi i dritės sė Diellit shkėlqen) pėrbėhet
prej gazeve tė ngurta, kurse astronomi Ėiliam Huggins
nė vitin 1868 konstatoi se nė bishtin e kometės ka
edhe CIJAN (CN).[19]
SI LINDIN KOMETAT?
Sa i pėrket kėsaj ēėshtjeje ekzistojnė dy
mendime (hipoteza), e ato janė:
1. Kometat lindin nga eksplodimet e yjeve, tė cilat
shpėrndahen nė hapėsirė dhe
2. Kometat formohen nga eksplodimet e vullkaneve nė
planetet e Saturnit dhe tė Jupiterit. (ky mendim
ėshtė mė shumė njė hipotezė) [20]
Dihet se planetet sillen nėpėr shtigje eliptike
rreth Diellit, megjithėse elipticiteti i tyre nuk
ėshtė edhe aq i theksuar. Nė shikim tė parė ato
fare nuk dallohen prej shtigjeve rrotullare, ndėrkaq
kometat e posaēėrisht ato me kohė tė gjatė
periodike enden nėpėr shtigje tė zgjatura eliptike.
Planetet janė vendės (autokton) nė sistemin diellor,
ndėrsa kometat janė mysafirė tė ardhur nė kėtė
sistem. Kometa tė panumėrta ekzistojnė dhe enden
nėpėr kėtė hapėsirė kozmike, e posaēėrisht nė
sistemin tonė Diellor. Ndėr mė tė njohurat prej
kėtyre kometave me shtigje eliptike janė:
1. Kometa e Haleut - Kėtė kometė e zbuloi
anglezi Edmond Hale nė vitin 1682. Koha e rrotullimit
tė saj tė plotė kryhet brenda 76 vjetėsh. Kjo
kometė u shfaq nė kėtė shekull dy herė, dhe atė
nė vitin 1910 kur shumė bestyt e lidhėn shfaqjen e
saj mė Luftėn e Parė Botėrore, dhe herėn e fundit
nė vitin 1986. Shfaqja e saj e ardhshme pritet nė
vitin 2062.
2. Kometa e Bellės - Pėr herė tė parė
ėshtė zbuluar nė vitin 1862. Rrotullimi i saj kryhet
pėr 6 vjet e 251 ditė. Gjatė rrotullimit tė saj, ia
pret udhėn rrotullimit tė Tokės. Pas paraqitjes sė
saj nė vitet 1845 dhe 1852, kur u kthye si kometė e
dyfishtė mė nuk u pa, sepse nė vitin 1859 kushtet
pėr ta parė nga toka ishin tė papėrshtatshme. Sot e
asaj dite ajo mė nuk ėshtė shfaqur. Astronomėt nė
orbitėn e kėsaj komete vėrejtėn disa grimca tė
shndritshme meteorike, dhe nga kjo u kuptua se kjo
kometė ėshtė ndeshur me njė trup tjetėr qiellor dhe
ėshtė shkatėrruar. Ky ėshtė fati qė i pėrcjell
kometat, herėt a vonė!
3. Kometa Encka (Inka) - Rrotullimi i saj kryhet
pėr 3 vjet e katėr muaj. Pėr herė tė parė ėshtė
zbuluar nė vitin 1786. Kjo kometė i afrohet Diellit
edhe mė shumė se planeti Merkur dhe largohet nga ai
deri-diku para shtegut tė Jupiterit. Siē cekėm edhe
mė parė supozohet se kjo kometė ishte shkaktar i
drejtėpėrdrejtė i shpėrthimit tė madh nė Tunguska
tė Sibirit.
ASTEROIDĖT
Nėpėr kėtė hapėsirė kozmike ka shumė trupa
qiellorė, tė cilėt lėvizin dhe kanė orbitat e veta.
Nė ta mbretėrojnė ligjet e gravitacionit, diku mė
pak e diku mė shumė. Edhe asteroidėt bėjnė pjesė
nė kėta trupa. Sipas mendimit tė shkencėtarėve,
asteroidėt janė trupa tė madhėsive tė ndryshme.
Disa prej tyre janė tė mėdha disa qindra km. Shumica
e tyre janė nė formė tė zgjatur dhe sillen nėpėr
hapėsirė. Nė shumė raste, dy a mė tepėr asteroidė
mbahen ngushtė njėri me tjetrin duke u sjellur kah
njė pikė e pėrbashkėt. Rrypi asteroid, tė cilin e
hasim bukur shpesh nė kėtė gjithėsi ėshtė
hapėsirė, ku mė parė ka ekzistuar ndonjė planet,
por ėshtė shkatėrruar, apo janė pjesė tė mėdha
kozmike, tė cilat nga ndikimi i plimave shkatėrruese
tė gravitacionit tė planeteve tė mėdha gjigante,[21]
nuk kanė arritur tė formohen si planete.
Ndeshjet ndėrmjet asteroidėve janė tė shpeshta,
gjatė tė cilave ndonjė pjesė e ndėrron kahjen e vet
dhe rastėsisht ia pren rrugėn Tokės duke rėnė nė
tė si meteor nėn ndikimin e fuqishėm tė
gravitacionit tė saj. Kėtė e shohim edhe nga Kura'ni
kur Allahu xh.sh. thotė:
A nuk e shohin qiellin e tokėn, qė i ka rrethuar
ata para dhe prapa? Sikur tė duam, Ne i shafitim
(fundosim) ata nė tokė ose shembim (hedhim) mbi ta
copa nga qielli (meteorė). S'ka dyshim se nė kėtė ka
argument pėr secilin njeri qė kthen mendjen te Zoti
(Sebe'ė 9).
Unazat e Saturnit kanė ngjashmėri tė madhe me
rrypin asteroid, sepse gravitacioni i fuqishėm i
Saturnit i ka robėruar pėrgjithmonė kėto pjesė tė
akullta tė sillen rreth stazės sė tij.
A ka jetė nė planetet tjera?! Fenomeni i pjatave
fluturuese?! Trekėndėshi i Bermudeve?!
Kjo gjithėsi e pafund, qė na rrethon me tė gjitha
misteriet dhe fshehtėsitė e veta, kjo lėvizje e
pandėrprerė e miliarda-miliarda yjeve, planeteve dhe
galaktikave tė panumėrta, qė nė shikim tė parė
patjetėr tė futė nė mejtime dhe tė nxitė qė ta
pyesėsh vetveten: Vallė, a jemi tė vetmuar nė kėtė
gjithėsi?!
Kjo ēėshtje i ka preokupuar dhe ka nxitur
kėrshėrinė e njerėzve qė nga lashtėsia, pėr tė
qenė mė e theksuar dhe mė aktuale sot nė kohėn
tonė bashkėkohore, tė zhvillimit dhe tė pėrparimit
mjaft tė lartė teknologjik, e posaēėrisht pas pushtimit
tė njeriut tė parė nė Hėnė mė 1969. Tė gjithė
jemi bėrė kureshtarė dhe nė ankth presim se ē'tė
re do tė na sjellė e nesėrmja! Athua ka jetė nė
planetet tjera?! A mund tė ketė?! Nėse ka atėherė
ku?! Nėse s'ka, athua ne banorėt e Tokės jemi tė
vetmit qė patėm fatin ta shijojmė JETĖN - kėtė
dhuratė tė ēmueshme nga ana e Allahut xh.sh.?!
Nė tė gjitha kėto pyetje ėshtė vėshtirė tė
japėsh ndonjė pėrgjigje precize, derisa tė mos
zotėrosh me fakte bindėse, pėrndryshe kjo ēėshtje
mbetet gjithmonė enigmė e pazbuluar.
Mirėpo, duke u nisur nga prizma e faktologjisė do
tė pėrpiqemi ta shtjellojmė kėtė ēėshtje nė
dritėn e fakteve shkencore dhe tė atyre fetare.
Ē'THOTĖ SHKENCA?
Nė kėtė paskajshmėri tė gjithėsisė dhe
miliarda yjesh e galaktikave, qė enden nėpėr tė,
ėshtė absurd tė mendohet se vetėm nė planetėn e
vockėl tė Tokės ka jetė dhe gjallėri. Nuk
ėshtė e mundur, thonė shkencėtarėt qė vetėm Toka,
e cila gjendet nė periferinė e largėt tė krahut
spiral tė galaktikės Rruga e Qumshtit, kundruall
miliarda planetesh e galaktikave tjera nė kėtė
gjithėsi, tė jetė e privilegjuar me dukurinė e
JETĖS, GJALLĖRISĖ dhe CIVILIZIMIT. Megjithatė,
ėshtė njė realitet i pamohueshėm se Toka jonė nė
kuadėr tė sistemit tonė diellor gjendet nė njė
pozitė tejet tė pėrshtatshme dhe tė volitshme nė
radhitjen planetare. As nuk ėshtė aq afėr Diellit,
qė tė mbretėrojnė nė tė temperatura tė larta e
tė padurueshme, e as nuk ėshtė aq larg tij, qė
temperaturat tė jenė tepėr tė ulėta, e tė mos
ketė jetė.
Sipas pohimeve tė shkencėtarėve, nė kėtė
hapėsirė tė pafund kozmike ka mijėra e mijėra
sisteme diellore, nė tė cilat ka shumė planete qė i
shėmbėllejnė Tokės sonė me klimė dhe atmosferė,
prandaj ata janė mė se tė bindur se nė gjithėsi
mbretėron njė gjallėri e vėrtetė dhe me padurim
presin sinjalet nga lart, dhe kontaktet me jashtėplanetarėt.
Meqenėse me anije kozmike ėshtė e pamundur tė
hulumtohen planetet jashtė sistemit tonė diellor (pėr
shkak tė largėsisė tepėr tė madhe, ku p.sh. ylli
mė i afėrt Alfa Centauri ėshtė larg nesh 4
vjet dritė), shkencėtarėt dhe astronomėt tėrė
forcėn e tyre e kanė pėrqėndruar nė emitimin e
sinjaleve dhe tė radiovalėve nė gjithėsi, me
shpresė se ndonjė ditė do t'u kthehet pėrgjigja nga
ata. Kemi cekur nė vazhdimin e parė tė kėsaj
teme se sonda kozmike Voyager bart me vete njė
disk (pllakė) nga platina, me mesazh tė qartė nga
Toka, me shpresė se njė ditė ajo pllakė do tė
bjerė nė dorė tė civilizimeve tjera interplanetare.
Gjithashtu nga observatoriumi ARECIBO pėr ēdo
ditė qė nga 16.01.1974 me anė tė radiovalėve tė
fuqishme, emitohet pėr nė gjithėsi nė drejtim tė
tufės galaktike M 13, e cila gjendet larg prej
galaktikės sonė Rrugės sė Qumshtit 25 mijė
vjet dritė, njė signal i cili pėrmban 1679 informata
ose 73x23=1679. Kėto 1679 informata duhet tė radhiten
nė rrjetėn prej 73x23 fushash nė mėnyrė qė tė
fitohet kjo fotografi:
Kėtu fotoja:
1) Pjesėt e epėrme tregojnė shenjat e atomeve dhe
elementeve kimike tė njeriut dhe Tokės.
2) Blloku vertikal paraqet numrin e nukleotideve nė
gjenet e krijesės mė poshtė.
3) Njeriu - krijesė me intelekt dhe civilizim qė
jeton nė planetin TOKĖ,
4) Sistemi ynė diellor, e Toka planeti i tretė me
radhė pas Diellit e renditur pak mė lartė se planetet
tjera, qė aludon se njeriu ėshtė nga Toka.
5) Teleskopi me anė tė tė cilit emitohen kėto
sinjale nė gjithėsi.[22]
Shkencėtari rus R.S.Agrest ėshtė i bindur se nė
kėtė gjithėsi ka jetė dhe civilizim edhe mė tė
zhvilluar se yni nė Tokė. Argumenti i tij kryesor
janė disa kristale tė ngjashme me qelqin qė quhet
TEKTITĖ, prejardhja e tė cilėve ėshtė mjaft
enigmatike. Duke marrė parasysh se TEKTITĖT posedojnė
substanca radioaktive tė aluminiumit dhe boriliumit,
vjetėrsia e tyre konstatohet shumė shpejt. TEKTITĖT
mund tė formohen si tė gatshėm vetėm gjatė
temperaturave tė larta dhe rrezatimeve tė forta
radioaktive. Sipas Agrestit TEKTITĖT nė Tokė arritėn
tė formuar, tė gatshėm nga sondat dhe projektilat e
anijeve tė huaja kozmike, qė nė tė kaluarėn e
lashtė e kanė vizituar Tokėn tonė.[23]
Sidoqoftė, edhepse kjo teori ėshtė mė shumė njė
hipotezė nė sferat e fantazisė, dhe se shkenca ende
nuk ka argument tė fortė, i cili sinjalizon se ka
jetė nė planetet tjera, shkencėtarėt megjithatė
besojnė se nė kėtė gjithėsi ka jetė, gjallėri dhe
civilizim.
Ē'THOTĖ FEJA?
Sipas mėsimeve Islame, dijmė se Allahu xh.sh., para
njeriut krijoi edhe dy lloj krijesash tjera: Melaiket
(engjėjt) dhe exhinėt (demonėt), por qė tė dy
kategoritė hyjnė nė sferėn e gajbijateve (tė
fshehtave) dhe janė tė pakapshme pėr njohuritė dhe
shqisat tona njerėzore. Melaiket i krijoi nga drita
(nuri), kurse exhinėt nga zjarri.
Mirėpo, shtrohet pyetja: A ka qenie tjera fizike me
intelekt nė kėtė gjithėsi, pa i futur nė kėtė
sferė as engjėjt, as exhinėt e as njerėzit?!
Tė shohim se ē'na thotė Kur'ani pėr kėtė:
Dhe, njė prej argumenteve tė Tij ėshtė krijimi
i qiejve dhe i Tokės dhe i (tė gjitha) qenieve tė
gjalla, qė i ka shpėrndarė nėpėr to; Dhe Ai me
fuqinė e Tij mund t'i tubojė kurdo qė tė dėshirojė
(Esh-Shura 29)
Pastaj me radhė pasojnė ajetet:
... Ai (Allahu) krijon ēka ju nuk e dini
(En-Nahl, 8)
Zoti yt krijon ēka tė dojė ... (El-Kasas,
68)
Nė ndėrrimin e natės e tė ditės dhe nė ēka
krijon Allahu nė qiej e nė Tokė, vėrtetė ka fakte
pėr njerėzit qė kanė drojė (Junus 6)
... Vetėm Atij (Allahut) i takon pushteti i
qiejve dhe i Tokės dhe ēka ka nė mes tyre. Ai krijon
ēdo gjė qė dėshiron. Ai ėshtė i Gjithėfuqishėm
pėr ēdo gjė. (El-Maidetu, 17)
Duke lexuar kėto ajete tė shumta Kur'anore, tė
cilat shumė qartė aludojnė nė atė se Allahu xh.sh.
krijoi shumė krijesa nė qiej dhe nė Tokė, kuptojmė
se i Lartmadhėrishmi ėshtė i gjithpushtetshėm. Ai
krijon kur tė dojė, ēka tė dojė dhe krijoi ēka ne
nuk mund tė dijmė e as s'mund tė paramendojmė, dhe
vetėm kur Ai tė dėshirojė pa kurrfarė vėshtirėsie
mund t'i tubojė tė gjitha kėto krijesa nė njė vend.
Tė inspiruar e tė frymėzuar nga kėto ajete
hyjnore, ne me zemėr tė pastėr e plot Imanė jemi mė
se tė bindur se Allahu xh.sh. krijoi kėto planete tė
panumėrta edhe krijesa (gjallesa) tjera pos nesh, qė
secila nė mėnyrėn e vet e madhėrojnė dhe e
falėnderojnė tė Gjithėfuqishmin. Nuk ėshtė e
thėnė qė kėto krijesa (intelegjente) tė jenė nė
formėn tonė dhe tė jetojnė sikurse jetėn tonė
kėtu nė Tokė, pėr arsye se nė kėtė gjithėsi ēdo
gjė i nėnshtrohet ligjeve tė caktuara nga ana e
Allahut xh.sh.
Ai, qė mendon se ne jemi tė vetmuar nė kėtė
gjithėsi, ėshtė njėsoj sikurse ai, qė e mbyll
derėn e shtėpisė sė vet nga brenda dhe mendon se
ėshtė i vetėm nė rruzullin tokėsor. Natyrisht se
edhe vetė mendja e njeriut e refuzon njė gjė tė
tillė, prandaj vėrtetė ėshtė e palogjikshme tė
mendojmė se vetėm kjo Tokė jonė e vockėl - e humbur
diku nė kėtė paskajshmėri tė gjithėsisė, tė
jetė e banuar me qenie intelegjente, ndėrsa
miliona-miliona planete tjera qė i shėmbėllejnė
Tokės tė jenė tė pabanuara.
Njė gjė ėshtė mė se e sigurt se feja, as dje, as
sot e as nė tė ardhmen, nuk e mohon faktin se nė
kėtė gjithėsi mund tė ketė forma tė ndryshme tė
JETĖS.[24]
Pikėrisht kėto ajete tė zėna ngojė, ishin ato
qė i nxitėn dhe i shtynė muslimanėt e gjeneratave
tė mėhershme qė tė merren me studimin e shkencės
sė astronomisė, sepse ndjenin pėrgjegjėsi dhe
obligim moral-fetar qė ta studiojnė kėtė gjithėsi,
tė cilėn Allahu xh.sh. e krijoi me njė pėrsosmėri
kaq tė plotė. Shumė prej YJEVE, tė cilėt u zbuluan
nga muslimanėt dhe u emėrtuan prej tyre nė shkencėn
e astronomisė edhe sot njihen me po ato emėrtime. Sa
pėr ilustrim ja vetėm disa prej tyre:
1. Achernar ??? ?????
2. Aldebran ???????
3. Deneb - ?????
4. Algol - ?????
5. Fornex ??? ???????
6. Fomalhaut ?? ?????
7. Betelgeuse ??? ???????
8. Rigel - ???
9. Sirius - ??????
10. Altair - ??????
11. Mira ??????
12. Taurus ?????
Tė gjitha kėto argumente dhe fakte bindėse, tė
gjitha kėto shenja tė udhėzimit hyjnor sot duhet tė
jenė nxitje dhe inspirim edhe pėr ne, por edhe pėr
breznitė qė do tė vijnė pas nesh, se gjithmonė
duhet kthyer mendjen te Krijuesi ynė, tė hulumtojmė
dhe tė studiojmė atė qė ka krijuar, dhe ta
madhėrojmė Atė ashtu siē na pėrket neve si
muslimanė, sepse:
Atė (Allahun) e madhėrojnė shtatė qiej dhe
Toka dhe gjithēka gjendet nė to, dhe nuk ka asnjė
send qė nuk e madhėron Allahun, duke i shprehur
falėnderim Atij, por ju nuk e kuptoni madhėrimin qė i
bėjnė ata (sepse nuk ėshtė nė gjuhėn tuaj). Ai
(Allahu) me tė vėrtetė ėshtė i butė dhe fal shumė
(El-Israė, 44)
PJATAT FLUTURUESE OSE OBJEKTET E
PAIDENTIFIKUARA FLUTURUESE (UFO)
Fenomen natyror? Pjellė e imagjinatės njerėzore?
Apo realitet?!
Ėshtė shumė vėshtirė tė japėsh ndonjė
pėrgjigje precize nė kėto tri (3) pyetje, pėr shumė
arsye, sepse ēdo tabor (grup), qė pėrkrah njėrėn
prej kėtyre tri mendimeve (teorive) ka argumentet dhe
kundėrargumentet e tij: PĖR ose KUNDĖR.
Ēėshtja e ekzistimit apo mosekzistimit tė pjatave
fluturuese, ėshtė mjaft e ndjeshme dhe delikate dhe
kėrkon njė trajtim serioz, sepse ėshtė e pėrcjellur
me shumė polarizime, kundėrthėnie dhe mospajtime tė
theksuara, ndėr qarqe shkencore. Prandaj tė thuash
diē pėr kėtė ēėshtje ėshtė njėsoj sikur tė
ecėsh nėpėr teh tė shpatės.
Dihet mirėfilli se shkenca materialiste nuk pranon
ekzistencėn e asgjėje qė nuk preket, nuk shihet e as
nuk dėgjohet me shqisa, por athua sa mund tė jetė ky
vlerėsim real, kur dihet se nė kėtė gjithėsi (atė
qė na rrethon) ka shumė gjėra, tė cilat as s'i
shohim as nuk i prekim, por jemi tė sigurt se ato
ekzistojnė.
HISTORIKU I PARAQITJES SĖ FENOMENIT PJATAT
FLUTURUESE
Rastet e para tė paraqitjes sė pjatave fluturuese -
ose objekteve tė paidentifikuara fluturuese (UFO), u
shėnuan diku para pėrfundimit tė Luftės sė Dytė
Botėrore, kur pilotėt e fuqive aleate pohonin se
gjatė fluturimeve tė tyre nė territorin e Gjermanisė
naziste, vazhdimisht pėrcilleshin nga disa objekte tė
paidentifikuara fluturuese nė formė tė topthave tė
zjarrtė.
Ata kėta toptha tė zjarrtė i quajtėn - foo
fighter. Nė tė shumtėn e rasteve kėta toptha
(disqe) tė zjarrtė ērregullonin sistemet e
aparaturave komanduese nė aeroplanė, kėshtu qė disa
konstatuan se kėto fluturake ishin Arma psikologjike
gjermane e paralajmėruar, e cila do tė duhej t'i
dekoncentrojė dhe t'i frikėsojė pilotėt e fuqive
aleate.
Qeveria amerikane e hulumtoi mirė kėtė dukuri dhe
pasiqė nuk arriti tė konstatojė diēka konkretisht
rreth saj, u detyrua ta shpallė kėtė si rezultat tė
histerisė masive. Sidoqoftė, enigma e topthave tė
zjarrtė ka mbetur e pazbuluar sot e kėsaj dite. Disa
ende mendojnė se ata toptha tė zjarrtė ishin
fluturaket sekrete gjermane.[25]
Sipas pohimeve tė Rudolf Schrieverit, inxhinierit
tė famshėm nazist tė aeronautikės, nė vitet
1941/42, ai sė bashku me kolegun e tij Habermalin,
kishin punuar nė projektin sekret Pjata - Teller.
Fluturakja e tij nė formė pjate nė fillim tė vitit
1945, ishte e gatshme pėr testim mirėpo pėrparimi i
fuqive aleate pengoi dhe stopoi kėto eksperimente,
kėshtuqė fluturakja me gjithė planin e saj u
shkatėrrua nga vetė gjermanėt, vetėm qė tė mos
bjerė nė dorė tė fuqive aleate.[26]
Vlen tė theksohet se as amerikanėt, as anglezėt e
as rusėt nuk mundėn tė zbulojnė deri nė fund planet
sekrete gjermane lidhur me fluturaket dhe armėt sekrete
psikologjike.
Qė nė fillim cekėm se sa i pėrket ēėshtjes sė
pjatave fluturuese ekzistojnė tri mendime - teori tė
ndryshme:
1. Grupi i parė mendon se nuk kemi tė bėjmė me
kurrfarė pjatash fluturuese, por me dukuri natyrore tė
shkaktuara nga ērregullimet e ndryshme nė atmosferė.
Ata pohojnė se nė shtresat e larta tė atmosferės sė
Tokės nė stratosferė dhe nė jonosferė shpesh herė
shfaqen dukuri tė pashpjegueshme natyrore si:
reflektime dritash dhe ngjyrash tė ndryshme, tė cilat
nė shkencėn e fizikės quhen mashtrime optike.
Njėri prej atyre qė e pėrkrahin kėtė ide ėshtė
edhe kozmonauti sovjetik-rus Jurij Greēko, i cili bėri
dy qėndrime tė gjata nė gjithėsi; njėherė 30 ditė
e herėn e dytė 96 ditė. Ai, tėrė kėtė pluhur qė
ėshtė ēuar rreth pjatave fluturuesee quan senzacionalizėm
gazetaresk, duke theksuar se nuk ėshtė fjala pėr
kurrfarė pjata fluturuese, por kryesisht kemi tė
bėjmė me dukuri natyrore dhe me reflektime dritash,
tė cilat shkenca herėt a vonė do t'i sqarojė.[27]
2. Grupi i dytė me ngulm pohon se pjatat
fluturuese s'janė asgjė mė tepėr se pjellė e
imagjinatės njerėzore. Kėtė mendim tė tyre, ata e
argumentojnė me faktin se njeriu nga vetė natyra e
tij, ėshtė i prirur qė t'i zmadhojė gjėrat dhe t'i
senzacionalizojė ato. Kėtu thonė ata ėshtė edhe
ēėshtja e afirmimit dhe dalja nga anonimiteti i disa
individėve, e shpesh herė edhe me halucinacione dhe me
ērregullime psiko-fizike tė X personave qė kinse
kanė pasur kontakte tė dorės sė parė me pjatat
fluturuese.
3. Ndėrsa grupi i tretė, i cili qėndron pas asaj,
se pjatat fluturuese janė njė realitet i pamohueshėm,
kėtė e argumentojnė me dėshmitė e shumta autentike
tė personave serioz e me qėndrim stabil, tė cilėt
nuk shkojnė aq larg e tė trillojnė se kanė pasur kontakte
tė afėrta, por dėshmitė e tyre i pėrqėndrojnė
kryesisht nė atė se kanė parė fluturake tė
shndritshme nė forma ovale, tė cilat zhvillojnė
shpejtėsi tė pabesueshme.
Ndėr argumentet mė tė forta tė tyre janė
gjithashtu dėshmitė e astronautėve, qė fluturuan nė
gjithėsi. Shumė prej tyre pohojnė se gjatė
fluturimeve nė hapėsirat kozmike, kanė qenė tė
pėrcjellur nga kėto fluturake tė ēuditshme, tė
cilat nuk i shėmbėllejnė asnjė fluturakeje qė i
kanė fuqitė mė tė mėdha botėrore.[28]
Maurice Chatelain - fizicient dhe matematicient i
njohur, i cili njė kohė tė gjatė udhėhoqi-drejtoi
resorin e Informatave dhe rezultateve hulumtuese tė
anijeve Apollo dhe Gemini pranė Agjencisė
amerikane pėr hulumtime nė gjithėsi (NASA), ndėr tė
tjera shkruan se tė gjitha fluturimet nga programi Apollo
dhe Gemini kanė qenė vazhdimisht tė
pėrcjellura nga fluturaket e paidentifikuara nga
gjithėsia. Mirėpo nga kontrolla e NASA-s, pilotėve
(kozmonautėve) menjėherė iu ndalohej rreptėsisht tė
flasin pėr opinion, atė qė kanė parė atje lart.[29]
Athua pėrse?!
A mos ndoshta kozmonautėt panė atje lart anije tė
huaja kozmike, ndėrsa NASA nuk dėshiron t'i qesė nė
opinion pėr shkak tė ndonjė interesi kombėtar
amerikan?!!
Sot ekzistojnė shumė fotografi, ku pjatat
fluturuese shihen shumė qartė. Disa prej kėtyre
fotografive u dėshmuan me anė tė ekspertizave si
mjaft autentike, ndėrsa njė numėr i madh i tyre u
zbuluan se janė falsifikate tė montuara nė mėnyrė
mjeshtrore. Sidoqoftė, thonė shkencėtarėt, se nėse
konsiderojmė se ka jetė nė planetet tjera, atėherė
jemi tė bindur se pjatat fluturuese janė njė realitet
dhe se vizitorėt e huaj nga gjithėsia janė duke na
vizituar herė pas herė pėr tė shikuar dhe hulumtuar
mundėsitė se si tė kontaktojnė me ne. Por...?!!!
Marrė nė tėrėsi megjithatė misteri i pjatave
fluturuese ende mbetet enigmė dhe fshehtėsi e
pazbuluar dhe e paargumentuar me fakte bindėse, dhe si
e tillė, derisa tė argumentohet ekzistimi apo
mosekzistimi i tyre pėr shkencėn dhe teknologjinė
bashkėkohore mbetet si njė provokim serioz.
TREKĖNDĖSHI I BERMUDEVE
(Trekėndėshi i mallkuar, trekėndėshi magjik apo
trekėndėshi i vdekjes)
Njėra ndėr dukuritė dhe fenomenet mė tė
ēuditshme, pėr tė cilėn as sot e kėsaj dite
shkencėtarėt ende nuk kanė ndonjė shpjegim tė
qartė, ėshtė edhe trekėndėshi i Bermudeve, nė tė
cilin janė duke ndodhur gjėra mjaft tė ēuditshme dhe
tė pashpjegueshme, siē janė zhdukja e anijeve dhe e
aeroplanėve, pa kurrfarė gjurme. Ky trekėndėsh i
vdekjes gjendet nė oqeanin atlantik ndėrmjet Haitit -
Floridės dhe Bermudeve.
Vlen tė theksohet se prej Luftės sė Dytė
Botėrore ky trekėndėsh ka gėlltitur nė mėnyrė
shumė misterioze rreth 264 anije dhe aeroplanė. Ajo
qė nxit kėrshėrinė e shkencėtarėve ėshtė se
duke u zhdukur kėto anije dhe aeroplanė nuk lėnė
as mė tė voglėn gjurmė. A mos vallė anijet dhe
aeroplanėt ngriten lart nėpėr hapėsirėn kozmike
siē supozojnė disa, apo mos vallė i gėlltit
(pėrbin) oqeani i pafund nė brendėsitė e tij?!!
Ekspertėt pėr hidronautikė, nga Trontheimi
(Norvegji), nė bazė tė hulumtimeve shumėvjeēare
rreth zhdukjeve misterioze tė anijeve dhe tė
aeroplanėve nė kėto zona tė rrezikshme si nė
Bermude, nė Detin Verior, nė Pakistan, etj. nxorėn
disa konstatime mjaft serioze. Ata zbuluan se nėpėr
tė gjitha kėto zona tė rrezikshme mbretėrojnė
shtypje-presione tė mėdha atmosferike, tė cilat
shkaktojnė rryma tė forta detare-oqeanike, e pastaj
kėto rryma tė forta tė ndihmuara nga erėrat e forta
dhe shtrėngatat, ndeshen me rrymat detare, tė cilat
mė nė fund shkaktojnė valė piramidike me lartėsi
tė hatashme, tė cilat me forcėn e vet thellė nėn
ujė mund ta zhdukin edhe anijen mė tė madhe.[30]
Pikėrisht pėr kėtė arsye konstruktuesit e anijeve
janė duke u pėrpjekur qė tė konstruktojnė anije qė
do ta pėrballonin kėrrusjen edhe deri nė 80 shkallė.
Mirėpo zhdukjet misterioze tė anijeve,
aeroplanėve, njerėzve dhe nėndetėseve posaēėrisht
nė zonėn e Bermudeve, lidhen me shfaqjen e shumė
dukurive tė pashpjegueshme tė dritave nėn sipėrfaqen
e detit dhe tė objekteve tė shndritshme nė atė
nėnqiell. Dėshmitė e disa pilotėve tė shpėtuar,
kalimin nėpėr zonėn e rrezikshme tė Bermudeve, e
pėrshkruajnė me njė shtrėngatė tė pabesueshme
magnetike, tė pėrcjellur me bubullima tė gjelbėrta e
tė kaltėrta. Nė ditarėt e shumė anijeve shpesh
ceket se gjatė kalimit nėpėr kėtė zonė hasin nė
tė ashtuquajturat anije tė mallkuara, tė
cilat sipas evidencės zyrtare qė moti janė tė
humbura apo tė fundosura. Sė bashku me to shfaqen edhe
aeroplanėt pa kurrfarė zhurme, tė cilėt zhduken
menjėherė, apo siē i pėrshkruajti njė shkencėtar:
sikur tė vinin nga e kaluara nė tė tashmen pėr
t'u kthyer prapė qetė nė tė kaluarėn.[31]
Ėshtė interesant se gjatė kalimit nėpėr kėtė
hapėsirė lidhjet ndėrmjet aeroportit dhe aeroplanėve
ndėrprehen nė mėnyrė shumė tė ēuditshme.
Ekzistojnė edhe kasetat e inēizuara me aeroplanė para
shkėputjes sė lidhjes me ta pėrgjithmonė si: Uji
i oqeanit disi duket ndryshe, Busulla ėshtė
prishur dhe nuk dimė se nė ēfarė pozite gjendemi,
Dielli u zhduk dhe nuk shohim asgjė, Ngjyra e
qiellit ka ndyshuar, Nuk dimė se a jemi nė ajėr
apo nė thellėsitė e ujėrave oqeanike, e tė
ngjashme.
Prof. Ėayne Meshijan nga kolegji i Lagėoodit
(Virgjini) qe disa vite me radhė ėshtė duke studiuar
fotografitė qė emitohen nga satelitėt artificialė
qė sillen nė atmosferėn e Tokės nė lartėsi prej
1200 km.
Rezultatet treguan se satelitėt kanė pengesa mu
nė hapėsirėn e Bermudeve dhe aty nuk punojnė ashtu
siē duhet dhe siē janė tė programuar. Prof.
Meshijan, kėtė e shpjegon me faktin se nė atė
vend-hapėsirė, nėn sipėrfaqen e ujit vepron njė
burim i madh energjie.
Numri i anijeve dhe i aeroplanėve tė zhdukur sa
vjen e shtohet. Ja vetėm emrat e disa prej tyre, qė
humbėn nė mėnyrė shumė misterioze pėrgjithmonė:
Anija INSURGENT me ekuipazhin prej 340 njerėzve,
anija PICKERING me 90 njerėz, pastaj aeroplani
ushtarak amerikan ĖASP me 140 udhėtarė,
aeroplani Cesna - 172 e shumė e shumė tė
tjerė, tė cilėt nuk ka nevojė mė tepėr edhe t'i
pėrmendim, mirėpo njė gjė ėshtė mė se e sigurt,
se nė kėtė hapėsirė vėrtetė po ndodh diēka e
jashėzakonshme dhe e pashpjegueshme.[32]
Disa shkencėtarė janė tė bindur thellė se kėto
anije dhe kėta aeroplanė nuk janė fundosur, por janė
bartur nė atmosferė-gjithėsi nė dimensionet tjera
tė jetės. Berlitzi nė librin e tij The Bermuda
Triangle - Trekėndėshi i Bermudeve, thotė se
trekėndėshi i Bermudeve ėshtė njė lloj dritareje e
Tokės nė gjithėsi.
Megjithė tregimet dhe thashethėnat, qė ndėrlidhen
pėr kėtė trekėndėsh tė mallkuar,
oqeanografėt dhe meteorologėt mendojnė se ky emėrtim
ėshtė mė tepėr senzacional se sa realitet.! Zhdukjen
e anijeve dhe tė aeroplanėve pa gjurmė e
konsiderojnė tė mundshme, pėr shkak tė madhėsisė
sė oqeanit dhe pėr shkak se nė kėtė hapėsirė
oqeanike ekziston rryma e fortė detare e Golfit, e cila
ndėrmjet Floridės dhe Bahameve sillet me shpejtėsi
prej 1,5 nyje detare kah veriperėndimi. Pėr kėtė
arsye ata konsiderojnė se ėshtė e pamundur tė
gjenden gjurmėt e anijeve dhe tė aeroplanėve tė
rrėzuar.
Mirėpo edhe pėrkundėr kėtyre sqarimeve tė tyre,
ndoshta jo edhe aq bindėse (pėr shkak se edhe nė
oqeanet tjera nė disa vende vepron rryma e Golfit, por
gjurmėt e anijeve dhe tė njerėzve gjenden
menjėherė) misteri i trekėndėshit tė Bermudeve ende
mbetet si fenomen i pasqaruar sa duhet, duke marrė pėr
ēdo ditė viktima tė reja.
EKSPERIMENTI PHILADELPHIA
Kah mesi i vitit 1943, marina amerikane bėri njė
eksperiment nė limanin e Filadelfisė, rezultatet e tė
cilit ndoshta pjesėrisht mund ta sqarojnė misterin e
trekėndėshit tė Bermudeve. Kėtė eksperiment e
drejtonte Dr. Morris Jessup - ekspert pėr hulumtime nė
gjithėsi.[33]
Me kėtė eksperiment dėshirohej tė gjendej formula
dhe mėnyra pėr t'i bėrė anijet amerikane-tė
padukshme pėr armikun. Eksperimenti u bė me
destrojerin (shkatėrruesin) amerikan ELDRIGE-D-173,
ku u provua qė me anė tė veprimit tė fushave
magnetike rreth destrojerit, ai dhe ekuipazhi tė bėhen
tė padukshėm. Pėr kėtė qėllim, u pėrdorėn
gjeneratorė tė fuqishėm pėr prodhimin e veprimit tė
fushave magnetike. Rezultatet ishin mė se fascinuese.
Sė pari rreth destrojerit u paraqit mjegulla e
gjelbėrt, (tė cilėn tė shpėtuarit nga Bermudet e
pėrmendin pandėrprerė), e cila sa vinte bėhej mė e
dendur, derisa destrojeri me ekuipazh dalngadalė
filluan tė bėhen tė padukshėm tė shihen shumė
dobėt. Mirėpo kėto eksperimente tė rrezikshme,
qeveria amerikane zyrtarisht i ndaloi, sepse
shumica e marinarėve dolėn nga ky eksperiment me
trauma tė rėnda psikike, e shumė prej tyre edhe
vdiqėn. Edhe vetė Dr. Morris Jessupi, sipas versionit
zyrtar bėri vetėvrasje misterioze nė vitin 1959!
Sidoqoftė, eksperimenti Philadelphia i shtyri
disa shkencėtarė tė konstatojnė se edhe nė
trekėndėshin e vdekjes nė Bermude, shfaqen gjithashtu
fusha tė mėdha e tė forta magnetike, si rezultat i
ērregullimeve gjeofizike, kushteve tė papėrshtatshme
atmosferike apo tė ndonjė faktori tė jashtėm
energjik - nga gjithėsia, apo ndoshta edhe i tė
gjithė kėtyre faktorėve sė bashku!
Tėrmetet, Vullkanet, Oqeanet Toka ėshtė njėra
ndėr nėntė planetet e sistemit tonė diellor.
Megjithėse e vogėl dhe e humbur nė krahasim me
planetet tjera, ajo prapėseprapė ėshtė mė e dashura
dhe mė tėrheqėsja pėr ne. Athua pėrse? Ē'rėndėsi
ka ajo pėr ne?!
Pėrgjegja e vetme ėshtė se TOKA ėshtė NĖNA
jonė. Nga elementet e kėsaj toke u krijuam, nė kėtė
tokė u lindėm, nė tė do tė vdesim dhe nga kjo do
tė ringjallemi pėrsėri, siē thotė edhe i
Plotfuqishmi Allah nė librin e tij tė shenjtė:
Prej saj (tokės) Ne u krijuam juve, nė tė do
t'u kthejmė pėrsėri dhe prej saj do t'iu nxjerrim
edhe njė herė. (Ta Ha, 55).
Nė kėtė Tokė filloi jetėn e vet raca njerėzore,
nė kėtė Tokė Allahu xh.sh., dėrgoi shpalljet
hyjnore nėpėrmjet tė dėrguarve tė Tij besnikė. Nė
tė, pėr herė tė parė ra nė sexhde balli i njeriut
- Ademi a.s. Nė tė, do tė jehojė deri nė momentet e
fundit tė kėsaj gjithėsie - fjala Allahu Ekber -
Zoti ėshtė mė i Madhi, sepse ky ėshtė Vullneti i
Krijuesit tonė, i Lartėsuar dhe i zhveshur qoftė nga
ēdo e metė.
Atė e falėnderojnė dhe e madhėrojnė gjithė ēka
ka nė qiej dhe nė tokė:
Ēka ka nė qiej dhe ēka ka nė Tokė i bėn
tesbih-e madhėron Allahun, Sunduesin, tė Pastėrtin
nga ēdo e metė, tė Fuqishmin e tė Urtin.
(El-Xhumuatu, 1).
TĖRMETET
A jeni tė sigurtė se Ai qė ėshtė (sundues)
nė qiell, nuk do t'iu shafitė nė tokė, kur ajo
fillon tė dridhet papritmas? (El-Mulk: 16).
Edhe pse planeti ynė, Toka, nė shikim tė parė
duket njė planet i qetė, i bukur, i kaltėr dhe plot
gjallėri, nė realitet nuk ėshtė as pėr sė
afėrmi i qetė ashtu siē mendojmė ne. Si gjithkund
nė kėtė gjithėsi edhe nė tė mbretėrojnė ligjet
dhe rregullat e Allahut xh.sh.
Nėse e vėshtrojmė nga lart planetėn tokė, siē
thonė shkencėtarėt, mund tė konkludojmė se ajo
pėrbėhet prej:
1. Mbėshtjellėsit tė gaztė ajror (atmosferės), i
cili mbėshtjellės e rrethon tokėn, edhe deri nė
lartėsinė prej 160 km.
2. Mbėshtjellėsit ujor (tė lėngėt), i cili
mbulon 1/3 e sipėrfaqes sė tokės.
3. Mbėshtjellėsit tokėsor (shkėmbor-dheu), tė
cilin e pėrbėjnė kontinentet dhe djepet e oqeaneve,
dhe
4. Brendia (bėrthama) e zjarrtė nėn sipėrfaqen e
Tokės.
Ajo qė na intereson ne nė kėtė kontest ėshtė
pikėrisht brendia e zjarrtė e tokės qė ėshtė nė
formė tė lėngėt.
Kur Allahu xh.sh. krijoi planetet, Toka dhe Qielli
ishin njė masė e pėrbashkėt, mirėpo pas ndarjes sė
tyre u desh njė kohė bukur e gjatė qė tė ftohen
kėto planete me masa tė zjarrta. Natyrisht, edhe Toka
jonė iu nėnshtrua kėtyre proceseve. Me kalimin e
kohės sipėrfaqja e saj u ftoh gradualisht dhe me
urdhėrin e Allahut u bė e pėrshtatshme pėr jetesė,
por brendia e saj ende mbeti e zjarrtė. Mu nga kjo
pjesė qė ėshtė njė zjarr i lėngėt shkaktohen
tėrmetet dhe vullkanet qė kohe pas kohė trondisin
planetėn tonė. Athua si ndodhin kėto tėrmete?!
Megjithėse nuk kam pretendime qė nė mėnyrė tė
thukėt shkencore t'i shpejgoj kėto fenomene,
prapėseprapė shkurtimisht do t'i them ca fjalė:
Tėrmetet janė dridhje dhe lėvizje tė fuqishme qė
godasin dhe trondisin sipėrfaqen e tokės. Kėto
goditje janė tri llojesh:
a) goditje valore horizontale,
b) goditje vertikale (tė cilat janė
shkatėrrimtare) dhe
c) goditje tė pjerrta (mjaft tė rrezikshme).
Burimin apo epiqendrėn, tėrmetet e kanė nė
thellėsitė e tokės e shpesh herė edhe nė
thellėsitė e oqeaneve.
Tėrmetet janė pasojė e lėkundjeve (luhatjeve) tė
pllakave tektonike nėn sipėrfaqen e Tokės. Dukuria
e tėrmeteve nuk ėshtė e kufizuar vetėm nė pjesė
tė caktuara tė tokės, por kėto ndodhin pothuajse nė
mbarė planetin tonė.
Ndėr tėrmetet mė tė mėdha gjatė historisė
numėrohen: tėrmeti qė goditi qytete bregdetare
siriane, i cili i shkatėrroi plotėsisht ato; tėrmeti
i madh nė vitin 1693 i cili shkretoi qytetet e
Sicilisė dhe mori mbi 30.000 viktima; dhe tėrmeti i
vitit 1952 qė goditi ujdhesat greke nė detin Egje, i
cili ishte edhe mė shkatėrrues se sa shkatėrrimi qė
u bė nė qytetet japoneze Hiroshima dhe Nagasaki nga
shpėrthimi i bombės atomike.[34]
Ndėr tėrmetet mė tė afėrta me kohė janė
tėrmetet qė goditėn Kajron dhe Los Angjelosin nė
vitin e kaluar (1993), me ē'rast u shkatėrruan kuarte
tė tėra banimi tė kėtyre qyteteve, ku pati edhe
viktima mjaft tė mėdha.
Ėshtė interesant tė theksohet se njeriu me anė
tė tė arriturave tė mėdha shkencoro-teknologjike ka
arritur tė fluturojė edhe deri nė Hėnė, por
prapėseprapė disa proēese qė mbretėrojnė nė Tokė
mbeten enigma pėr tė. Enigma tė tilla janė tėrmetet
dhe vullkanet, tė cilat njeriu i ka studiuar
hollėsisht, por megjithatė ende nuk po ka mundėsi t'i
parashikojė dhe parallogarisė shfaqjet e tyre, tė
cilėt, jo rrallė, marrin me qindra mijėra viktima.
Nė Kur'an tėrmeti pėrmendet nė kaptinėn
Ez-Zilzal, me ē'rast aludohet nė kataklizmėn
pėrfundimtare - kijametin, i cili do tė jetė i
pėrcjellur ndėr tė tjera edhe me dridhje dhe tėrmete
shkatėrruese:
Kur toka tė dridhet me dridhjen e tmerrshme tė
saj dhe tė nxjerrė toka atė qė ka nė brendinė e
saj dhe njeriu tė thotė: Ēka kjo (tokė qė bėn
kėtė dridhje?) Atė ditė, ajo i rrėfen tregimet e
veta, ngase Zoti yt e ka urdhėruar atė....
(El-Zilzal, 1-5).
VULLKANET
Thuaj: Ai ka fuqi t'iu sjellė dėnim prej sė
larti ose prej sė poshti nėn kėmbėt tuaja....
(El-En'am, 65).
Vullkanet janė njėra ndėr dukuritė mė tė
frikshme dhe mė enigmatike natyrore.
Siē pohojnė gjeologėt, majat e larta malore mund
tė jenė vende potenciale pėr shpėrthime vullkanike,
e posaēėrisht nė ato vende ku trolli nuk ėshtė i
qetė.
Vullkanet lindin nga masa e zjarrtė, e lėngshmemagma,
e cila gjendet nėn sipėrfaqen e tokės, temperatura e
sė cilės arrin mbi 1000 gradė Co. Nėn shtypjen dhe
presionin e tmerrshėm, kjo llavė e zjarrtė kėrkon
vendin ku lėvorja e tokės ėshtė mė e ndieshme, mė
e hollė dhe me tė ēara, qė pastaj tė shpėrthejė
me vrull dhe forcė tė hatashme mbi sipėrfaqe. Kėsaj
llave vullkanike i paraprinė dalja e gazrave dhe e
hirit vullkanik, i cili ngrihet lart nė atmosferėn e
Tokės, saqė herė-herė e mbulon qiellin duke formuar
re tė zeza e tė dendura. Llava qė del nga vullkanet
arrin nganjėherė edhe deri nė 500 m. lartėsi.[35]
Shkencėtarėt i ndajnė vullkanet nė tri (3) grupe:
1. Vullkanet aktive
2. Vullkanet gjysmaktive
3. Vullkanet e vdekura-tė qeta (por, potenciale pėr
aktivizim).
Lidhmėria ndėrmjet tėrmeteve dhe vullkaneve vjen
nė shprehje gjatė shpėrthimeve vullkanike. Nėn
presionet e llavės vullkanike vjen edhe deri te
lėvizja e pllakave tektonike tė tokės, kėshtu qė
gjithmonė vullkanet janė tė shoqėruara dhe tė
pėrcjellura me tėrmete intensitetesh tė ndryshme.
Ēka thotė feja pėr kėto dukuri natyrore?
Qė nė fillim tė theksojmė se ēdo proces qė
zhvillohet nė kėtė natyrė (gjithėsi) ėshtė nė
mbikqyrje tė pėrhershme tė Krijuesit tė saj:
Allahu ėshtė njė, nuk ka Zot tjetėr pėrveē
Atij. Ai ėshtė mbikqyrės i pėrhershėm dhe i
pėrjetshėm. Atė nuk e kap as kotje as gjumė,
gjithēka ka nė qiej dhe nė tokė ėshtė vetėm e
Tij.... (El-Bekare, 225).
Tėrmetet dhe vullkanet janė vetėm shenja pėr
tė dėftuar forcėn e gjithpushtetshme tė Allahut
xh.sh. Njerėzimi dhe po qe se pėrpiqet me tėrė
forcat e tij, nuk mund t'i ndryshojė rrjedhat e kėtyre
procesece natyrore, por nga to mund tė merr vetėm
mėsim se sa i pafuqishėm dhe i dobėt ėshtė nė
krahasim me Vullnetin e Allahut xh.sh.
Nė nėntor tė vitit 1985, nė Kajro, ėshtė
mbajtur njė simpozium fetaro-shkencor lidhur me
tėrmetet dhe vullkanet, e mendimi i pėrgjithshėm i
dijetarėve islam ishte se: Tėrmetet dhe vullkanet
janė paralajmėrime dhe tėrheqje e vėrejtjes pėr
mbarė njerėzimin nga ana e Allahut xh.sh., qė tė mos
jenė mendjemėdhenj dhe arrogantė saqė ta mohojnė
edhe vetė ekzistimin e Fuqisė Absolute.[36]
Mu pėr shkak tė kėsaj, Allahu na tėrheq
vėrejtjen nė Kur'an:
...Dhe kur toka tė ketė marrė stolinė e vet
dhe tė jetė zbukuruar (me bimė, pemė e behar) e
banorėt e saj tė mendojnė (me mendjemadhėsi) se
janė tė zotėt e saj, asaj (tokės) i vjen urdhri ynė
(pėr shkatėrrim) natėn ose ditėn. Ne e bėjmė atė
tė korrur sikur tė mos ekzistonte dje. Kėshtu Ne u
sqarojmė faktet njerėz |